งานวิจัยเพื่อนำไปสู่การใช้งานนั้นต้องเป็นการทำวิจัยที่ต่อยอดจากฐานความรู้เดิมที่มีศักยภาพเชิงพาณิชย์ โดยฐานความรู้เดิมลักษณะนี้จะปรากฏอยู่ในรูปแบบของ 'สิทธิบัตร' ซึ่งปัจจุบันเราสามารถใช้อินเทอร์เน็ตเป็นแหล่งข้อมูลที่สืบค้นได้อย่างรวดเร็ว และมีข้อมูลเทคโนโลยีทั่วโลกให้สืบค้นและลอกเลียนได้ฟรีราว 30 ล้านเรื่อง จากการค้นหาเพียงครั้งเดียว แต่นักวิจัยไทยจำนวนมากยังไม่ตระหนักถึงแหล่งข้อมูลนี้ ส่วนใหญ่ยังคงสืบค้นความรู้เดิมจากการตีพิมพ์ในวารสารเป็นหลัก จึงเป็นเหตุให้งานวิจัยซ้ำซ้อน ใช้เวลามาก และมีต้นทุนสูง

     ด้วยเหตุนี้ อ.ปราโมทย์ ธรรมรัตน์ อาจารย์จากสถาบันค้นคว้าและพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหาร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ หัวหน้าโครงการจัดตั้งหน่วยสร้างสำนึกและพัฒนาประโยชน์จากเอกสารสิทธิบัตรเพื่อการวิจัยและพัฒนา(สสวพ.) จึงได้เสนอแนะในงานประชุมผู้ประสานงานฝ่ายอุตสาหกรรม สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย ว่าเอกสารสิทธิบัตรเป็นแหล่งรวมความคิดของคนทั้งโลก สามารถให้ข้อมูลกรรมวิธีการผลิตสินค้าอุตสาหกรรมทุกสาขาจากทั่วโลก โดยที่ 80% ของเทคโนโลยีในเอกสารสิทธิบัตรยังไม่มีการตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารและตำราใดๆ

     ดังนั้นหากนักวิจัยหรือนักวิชาการยังคงสืบค้นเฉพาะหนังสือ ตำรา และวารสารวิชาการก็จะไม่ได้ข้อมูลที่ทันสมัย หรือเทียบได้ว่าสามารถค้นข้อมูลได้เพียง 20%

      การพัฒนาประเทศสู่เศรษฐกิจฐานความรู้จึงจำเป็นที่ต้องเริ่มพัฒนาประโยชน์จากคลังทรัพย์สินทางปัญญานานาชาติ และพัฒนาต่อยอดจากที่ได้มีผู้คิดค้นและเปิดเผยสาระสำคัญของเทคโนโลยีไว้แล้ว ประโยชน์สำคัญของข้อมูลเทคโนโลยีจากเอกสารสิทธิบัตรนานาชาติเหล่านี้คือ เทคโนโลยีการผลิตสินค้าอุตสาหกรรมทุกสาขา จากเอกสารสิทธิบัตรทั่วโลกจำนวนกว่า 45 ล้านเรื่อง ไม่ได้จดทะเบียนในประเทศไทย นักวิจัยสามารถนำมาใช้ประโยชน์ทางการค้าได้โดยไม่ผิดกฎหมาย ทั้งยังสามารถลงทุนผลิตและจำหน่ายสินค้าในประเทศอื่นๆ ที่สิทธิบัตรเรื่องนั้นๆ ไม่ได้จดทะเบียนได้อีกด้วย

     ปัจจุบันมีสิทธิบัตรจดทะเบียนในประเทศไทยเพียง 17,000 กว่าเรื่องเท่านั้น หรือเพียงประมาณร้อยละ 0.05 ของสิทธิบัตรนานาชาติ จึงมีสิทธิบัตรนานาชาติที่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ฟรี โดยไม่ต้องขออนุญาตใช้สิทธิถึง 99.95% ของสิทธิบัตรทั่วโลก

    ทั้งนี้เพราะระบบสิทธิบัตรได้ออกแบบมาเพื่อให้คนส่วนใหญ่ของโลกได้ประโยชน์ จึงให้สิทธิคุ้มครองเป็นรายประเทศเฉพาะในประเทศที่เจ้าของผลงานได้ยื่นขอรับสิทธิบัตรและประเทศนั้นๆ รับจดทะเบียนแล้วเท่านั้น สิทธิบัตรจูงใจให้มีการคิดประดิษฐ์สิ่งใหม่ๆ และเปิดเผยรายละเอียดการประดิษฐ์นั้นๆ แก่สาธารณชน แลกกับสิทธิการคุ้มครอง 20 ปี นับจากวันยื่นของสิทธิบัตร โดยต้องเขียนรายละเอียดจดให้บุคคลทั่วไปในสาขานั้นๆ สามารถเข้าใจและทำตามอย่างได้

    เมื่อสืบค้นสิทธิบัตรต่างประเทศแล้ว การจะนำเทคโนโลยีนั้นๆ มาใช้ผลิตสินค้าจำหน่ายในประเทศ ต้องตรวจสอบก่อนว่า สิทธิบัตรเรื่องนั้นยังไม่ได้ยื่นขอรับสิทธิบัตรไทย โดยสามารถค้นข้อมูลได้จากเวบไซต์ของกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ที่ www.ipthailand.org และ www.ipic.moc.go.th

    หรือสามารถสืบค้นเทคโนโลยีจากทั่วโลกได้ เช่น สิทธิบัตรยุโรปค้นได้จาก http://ep.espacenet.com และ http://ec.espacenet.com สิทธิบัตรสหรัฐอเมริกาที่ www.uspto.gov หรือ สิทธิบัตรญี่ปุ่นที่ www.jpo.go.jp

    หรือค้นหาได้จากประกาศโฆษณาของกลุ่มประเทศในเครือทรัพย์ทางปัญญาแห่งโลก ซึ่งตีพิมพ์เอกสารคำขอรับสิทธิบัตรนานาชาติ ตามข้อตกลงนานาชาติว่าด้วยความร่วมมือด้านสิทธิบัตรได้ที่ http://www.wipo.int

   หัวหน้าโครงการกล่าวว่า การอ่านเอกสารสิทธิบัตรยังช่วยให้เยาวชน ได้รู้จักสิ่งประดิษฐ์แปลกใหม่ แนวคิดแปลกใหม่มากมาย นอกจากจะมีเทคโนโลยีการผลิตสินค้าสำหรับทุกสาขาอุตสาหกรรมแล้ว ยังมีระดับของเทคโนโลยีให้เลือกศึกษาและใช้งานตามขีดความสามารถของผู้เข้าไปสืบค้นด้วย ตั้งแต่ระดับเข้าใจง่ายจนไปถึงเทคโนโลยีที่ซับซ้อน

     ผู้ประกอบการเอกชนยังสามารถสืบค้นเอกสารสิทธิบัตรและนำเทคโนโลยีมาผลิตสินค้าใหม่ที่มีมูลค่าสูง คุณภาพดี ออกจำหน่ายเชิงพาณิชย์ หากรัฐมีนโยบายสนับสนุนและดำเนินโครงการการใช้ประโยชน์จากเอกสิทธิบัตร และต่อยอดเทคโนโลยีในภาคเอกชนอย่างจริงจังจะเกิดการพัฒนาผลิตภัณฑ์และปรับฐานเทคโนโลยีในภาคเอกชนได้รวดเร็วขึ้น ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจของชาติชัดเจน สามารถพัฒนาขีดความสามารถทางเทคโนโลยีแบบก้าวกระโดด เช่น ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ประสบความสำเร็จมาแล้ว หรือสาธารณรัฐประชาชนจีน ก็ใช้วิธีการเดียวกันนี้ผลิตสินค้าออกตีตลาดทั่วโลก

   ผู้สนใจความรู้ด้านเอกสารสิทธิบัตรยังสามารถสืบค้นความรู้เหล่านี้จากเวบไซต์ของโครงการได้ที่ www.toryod.com รวบรวมข้อมูลด้านสิทธิบัตร เช่น เทคนิคการสืบค้นเอกสารสิทธิบัตร การใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ Download เอกสารสิทธิบัตร และการใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ทำแผนที่สิทธิบัตรเพื่อหาแนวโน้มของเทคโนโลยี วิเคราะห์คู่แข่ง และหาช่องว่างของเทคโนโลยี ฯลฯ

"หากเราส่งเสริมให้ประชาชนทั่วไป รวมถึงผู้ประกอบการภาคเอกชนได้เข้าถึงแหล่งทรัพยากรที่เป็นทุนทางปัญญาของโลกนี้ ย่อมจะเกิดผลกระทบเชิงบวก และอาจเป็นก้าวกระโดดที่สำคัญในการพัฒนาเทคโนโลยีของชาติได้ต่อไป" อ.ปราโมทย์ กล่าวในที่สุด

ที่มา : บทความจาก สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย(สกว.)